Skip Navigation Links
 
  Skip Navigation Linksسنا : نمايش خبر  
 
 
1 
 
یادداشت ها
https://goo.gl/XtBjXs
1396/10/04 - 09:11 تاريخ انتشار: 6410 تعداد بازديد: 45896 كد خبر:
انتشار اوراق به شیوۀ ارزی: ضرورت‌ها و مدل‌ها
کمیتۀ تخصصی فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار، به پیشنهاد مرکز پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی، انتشار اوراق ارزی به 3 شیوه را در دستور کار قرار داد و به تصویب رساند .

*1-میثم حامدی، 2-مجید پیره

 

چکیده

انتشار ارزی اوراق از دیرباز در بازار سرمایۀ کشور، به جهت جذب سرمایه‌گذار خارجی یا پوشش ریسک، مطرح بوده و هست. اما اینکه از چه مدل‌هایی می‌توان برای انتشار ارزی اوراق بهره جست، تاکنون مورد بحث و بررسی قرار نگرفته است. این گزارش به شیوه‌های انتشار ارزی انواع اوراق، به‌صورت شماتیک پرداخته و اوراق سلف ارز برای مدیریت سیاست‌های ارزی را معرفی کرده است.

کلمات کلیدی: صکوک، انتشار ارزی اوراق، تسویۀ ارزی، تسویۀ ریالی، اوراق سلف ارز

مقدمه

بازارهای مالی برای پوشش ریسک نوسانات نرخ ارز و تأمین مالی ارزی، راهکارهای مختلفی را فراروی سرمایه‌گذاران و سرمایه‌پذیران قرار می‌دهند. استفاده از قراردادهای مشتقه ارزی (مانند آتی نرخ ارز یا سوآپ ارزی) از راهکارهای متداول در حوزه مدیریت ریسک نوسانات نرخ ارز محسوب می‌شود. اما از آنجایی که در بازار سرمایۀ کشور هنوز این قراردادهای مشتقه عملیاتی نشده‌اند، یافتن راهکار دیگری برای پوشش ریسک نوسانات نرخ ارز حائز اهمیت بالایی است.

برای نیل به این منظور، تلاش شد تا از ظرفیت موجود در حوزۀ انتشار انواع اوراق بهادار جهت پوشش ریسک نوسانات نرخ ارز و همچنین تأمین مالی ارزی بهره برداری شود. بدین منظور، کمیتۀ تخصصی فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار، به پیشنهاد مرکز پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی، انتشار اوراق ارزی به 3 شیوه را در دستور کار قرار داد و به تصویب رساند .

روش‌های انتشار اوراق ارزی

اوراق ارزی را به سه مدل مختلف، براساس شرایط متنوعی که بانی انتشار با آن رو به رو است، می‌توان منتشر کرد:

1-   گردآوری منابع صرفاً ارزی، پرداخت سودهای دوره‌ای ارزی و تسویۀ ارزی؛

2-   انتشار ارزی اوراق و گردآوری منابع به صورت ریالی، محاسبۀ ارزی سود اوراق و پرداخت آن به ریال، محاسبه سود و زیان نهایی اوراق به صورت ارزی اما با تسویۀ ریالی (اوراق ارز پیوند)؛

3-   اختیار بر پرداخت و تسویۀ ریالی یا ارزی.

هر سه مدل ذکر شده، متفاوت از یکدیگرند؛ به‌طوری که صرفاً مدل اول را می‌توان انتشار ارزی نامید. در حالی که مدل دوم، مدل ارز پیوند و مدل سوم، مدل ترکیبی است. در ذیل به نحوۀ انتشار هر یک از سه مدل در اوراق مختلف پرداخته، انتشار اوراق سلف ارز را نیز به‌عنوان ابزار جدید مطرح کرده‌ایم.

انتشار اوراق صرفاً به شیوۀ ارزی

در این روش انتشار اوراق، پرداخت سودهای دوره‌ای و همچنین تسویه به شیوۀ ارزی صورت می‌گیرد. همچنین در این روش معمولاً سرمایه‌گذاران خارجی یا سرمایه‌گذارانی که ارز در اختیار دارند، هدف هستند. به‌عنوان مثال در انتشار 1 میلیون یورویی اوراق اجاره برای خرید هواپیما، مدل زیر استفاده می‌شود. در چنین شرایطی، بانی یورو از سرمایه‌گذاران تحویل می‌گیرد، سودهای حاصل را به یورو پرداخت می‌کند و تسویه نیز یورویی است.

 

    

همانطور که ملاحظه می‌شود، مدل انتشار اوراق به شیوۀ ارزی، با مدل ریالی تفاوتی ندارد و صرفاً وجه پرداختی از سوی سرمایـه‌گـذاران در سررسیـدهـای معین، در آن تفـاوت می‌کنـد. لذا دیگر موارد انتشار اوراق نیز تفاوتی ماهوی با انتشار ارزی نخواهند داشت.

انتشار اوراق ارزی می‌تواند در مورد انواع الگوهای انتشار اوراق بهادار اسلامی صدق کند که شامل اوراق مشارکت، اوراق اجاره، اوراق مرابحه و مانند آنها می شود. وجه مشترک در میان انواع اوراق ارزی تجهیز منابع به صورت ارزی و تخصیص آن با همان ارز مرجع است. در این شرایط، در صورتی که انجام هزینه‌ها در طول دوره و قبل از سررسید اوراق بر مبنای ارزی متفاوت از ارز مرجع صورت گیرد، تبدیل ارزها رخ می‌دهد و محاسبه بر مبنای نرخ روز بازاری همان ارز مرجع انجام می‌شود.

انتشار اوراق ارز پیوند

گرچه این مورد را نمی‌توان جزو انتشار ارزی اوراق محسوب کرد اما از آنجایی که ارزش انتشار این اوراق، سود اوراق و ارزش تسویۀ آن به ارز محاسبه می‌شود، می‌توان آن را ارز پیوند یا انتشار ارزی نامید. غالباً از این اوراق به‌عنوان پوشش‌دهندۀ ریسک نوسانات نرخ ارز یاد می‌شود. در این شیوه، سرمایه‌گذاران به ریال سرمایه‌گذاری می‌کنند اما ریال آنها به نرخی که نحوۀ محاسبۀ آن در امیدنامه یا بیانیۀ ثبت اوراق مشخص می‌شود، به ارز مشخص (مانند یورو) تبدیل می‌شود و در انتهای دوره نیز بجای تسویۀ ارزی، با نرخی که نحوۀ محاسبۀ آن پیش از این مورد استفاده قرار گرفته بود، ارز به ریال تبدیل شده و پرداخت می‌شود.

در حقیقت در این اوراق، درآمدها یا هزینه های مربوط به اوراق به صورت ارزی می باشد و این امکان برای بانی و سرمایه گذاران فراهم می آید تا بتوانند به صورت ریالی پرداخت وجوه خود را انجام دهند. به عبارت دیگر، سرمایه گذاران معادل رقم ارز مشخصی به صورت ریالی به بانی می پردازند. بانی هم با نهاد واسط (به عنوان وکیل سرمایه گذاران) قرارداد ارزی معینی (مانند مشارکت، اجاره، مرابحه و مانند آنها) را منعقد می کنند. در حقیقت در این اوراق، مبنای توافق طرفین در خصوص واحد پرداخت و دریافت ها ریال است امـا ایـن ریـالی که دریافت و پرداخت می شود معادل ریالی ارز مشخصی است که در ابتدا بین بانی و سرمایه گذاران توافق شده است.

اوراق مشارکتـی را فرض کنید که به سرمایه‌گذاران مشارکت در پروژه‌ای را پیشنهاد می‌دهد که بخش عمده هزینه ها یا درآمدهای آن ارزی است. به‌منظور جذاب نمودن اوراق، بانی تصمیم دارد تا اوراقی ارز پیوند را منتشر نماید. براساس ارزیابی‌های صورت گرفته، انجام پروژه نیازمند X میلیارد ریال است که براساس نرخ بانک مرکزی، معادل 1 میلیون یورو می‌شود. براساس برآوردهای صورت گرفته این پروژه سودی برابر با 20 درصد خواهد داشت که علی‌الحساب بانی سودی 18 درصدی را بر روی اوراق حداقل اعلام می‌نماید اما از آنجایی که اوراق ارز پیوند است، سود علی‌الحساب معادل 6 درصد ارزی بر روی انتشار اوراق اعلام می‌شود. مدل انتشار در شکل زیر نشان داده شده است.

 

 

دیگر اوراق نیز، تصویری این چنینی خواهند داشت. صرفاً در یک مورد می‌توان اذعان داشت که انتشار اوراق به شیوۀ جدید صورت می‌گیرد و آن انتشار اوراق سلف ارز است. انتشار اوراق سلف ارز دیگر نه انتشار ارز پیوند است و نه انتشار ارزی. در ادامه به مدل این اوراق نیز اشاره شده است.

انتشار اوراق ارزی با اختیار تسویۀ ریالی یا ارزی

در هر دو مدل بالا این امکان وجود دارد که بانی این اختیار را برای سرمایه‌گذار قرار دهد تا یا ریالی یا ارزی سرمایه‌گذاری کند و در انتهای دورۀ سرمایه‌گذاری نیز یا ریالی یا ارزی تسویه نماید. در هر دو مدل بالا فرض کنید که سرمایه‌گذار می‌تواند یا به‌صورت ارزی یا به‌صورت ریالی سرمایه‌گذاری کند (یعنی مختار به انتخاب است). همچنین می‌تواند براساس نوع انتخاب خوب، نحوۀ تسویه را نیز انتخاب کند. در این حالت ابزاری ترکیبی در اختیار بانی است که هم می‌تواند از سرمایه‌های ارزی و هم از سرمایه‌های ریالی استفاده کند. نکتۀ مهم این است که ذیل انتخاب، بانی صرفاً تمام محاسبات را به یک ارز مشخص (ریال یا ارز دیگر) انجام خواهد داد. لذا، مدل انتشار همچون دو مدل قبلی است و صرفاً حق انتخاب برای سرمایه‌گذار وجود دارد که به ریال یا به ارز سرمایه‌گذاری کند و همچنین در انتهای دورۀ سرمایه‌گذاری تسویۀ ریالی یا ارزی داشته باشد.

اوراق سلف ارز

از آنجایی که از نظر فقهی، ارز به‌صورت کالا مطرح است، قابلیت پیش‌فروش آن از طریق قرارداد سلف امکانپذیر است. از این ابزار می‌توان برای سیاست‌های ارزی دولت استفاده کرد یا  شرکت‌هایی با درآمدهای ارزی که در آینده حاصل خواهد شد اما در حال حاظر نیاز به نقدینگی دارند می‌توانند استفاده کنند. شرکتی را فرض کنید که طی سال جاری درآمدی 1 میلیون دلاری خواهد داشت اما هم اکنون نیازمند نقدینگی ریالی است. در این حالت شرکت می‌تواند با انتشار اوراق سلف ارز، نقدینگی لازم را جذب نماید. این جذب نقدینگی به صورت ریالی می‌تواند از سه مدل قبلی بهره گیرد.

در خصوص اوراق سلف ارز، سرمایه گذاران از محل مابه التفاوت رقم پرداختی در ابتدای دوره و ارزش کالای خود در سررسید سود کسب می‌کنند. این موضوع به این دلیل است که مشابه سایر اوراق سلف، سرمایه گذاران از محل تنزیل ارزش آتی کالای خود، مقدار ارزش فعلی آن را حساب می کنند و سود دریافتنی آنها از محل این مابه التفاوت حاصل می شود. علاوه بر این، فرض کنید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران قصد مدیریت نرخ ارز و جلوگیری از هجوم سرمایه‌گذاران خرد به بازار ارز به دلیل تقاضاهای سفته بازانه را دارد. در این حالت می‌تواند با استفاده از اوراق سلف ارز، از امکانات این ابزار استفاده کند. در زیر به مدل انتشار این اوراق برای بانک مرکزی پرداخته شده است.

 

 

 اوراق سلف ارز این امکان را برای نهادهای متولی سیاست‌گذاری ارزی در کشور قرار می دهد تا بتوانند مقدار تقاضای ارز معینی برای تحویل در تاریخ سررسید مشخصی را برآورد کنند. این تقاضا چه از محل نیاز واقعی باشد (مثل وقتی که یک شرکت واردکننده نیازمند ارز مشخصی است) یا در حالتی که یک سرمایه‌گذار به قصد کسب سود وارد سرمایه گذاری در این اوراق شده باشد این امکان را برای نهادهای متولی سیاست‌گذاری ارزی فراهم می سازد تا بتوانند مقدار احتمالی عرضه ارزی را کنترل کنند.
 
---------------------

[1] مدیر گروه بازارها و ابزارهای مالی مرکز پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی

[2] کارشناس مسئول گروه بازارها و ابزارهای مالی مرکز پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی
 
-پايگاه خبری بازار سرمايه -سنا توسط:
نام و نام خانوادگی
آدرس الكترونيك
 
ديدگاه خود را درباره اين مطلب بيان کنيد.
 
لطفا رتبه پيشنهادی خود به اين خبر را مشخص نماييد
كم
1 2 3 4 5 6 7 8 9
زياد
1 2 3 4 5 6 7 8 9
0 نفر به اين مطلب رای داده اند
 
 
 
 
©2017 All rights reserved.
Powered by IT Department of SEO.
 
©(1389-1395) تمام حقوق این سایت متعلق به سازمان بورس می باشد
نقل مطالب بدون ذکر منبع پیگرد قانونی دارد